गुरुकुलम्-
श्रीमनकामना संकृत विद्यापीठ
गुरुकुलीय पद्धति अनुसार बालविकास देखि माध्यमिक तह सम्म संचालित कपिलवस्तु जिल्लाको एकमात्र यस गुरुकुलमा शताधिक बटुकहरूले आवासीयरूपमा अध्ययन गरि रहेका छन् । गुरुकुलमा दैनिकरुपमा नेपाल महर्षि वैदिक फाउण्डेशन संगको सहकार्यमा भावातीत ध्यान र योगका साथै राष्ट्र एवं विश्व शान्तिका लागि रुद्राभिषेक महायज्ञ संचालन भैरहेको छ ।२०६७ सालमा प्रा.वि.तह (कक्षा १) सञ्चालन गर्ने अनुमति प्राप्त गरेको यस गुरुकुलले समयको क्रमसंगै हाल माध्यमिक तह(कक्षा १२) सम्मको अनुमति प्राप्त गरी कक्षा १२ सम्म सञ्चालित यस गुरुकुलमा निजी स्रोतमा गुरु/गुरुआमाहरु तथा अन्य कर्मचारीहरू गरि २५ जना कार्यरत हुनुहुन्छ ।
मार्गदर्शक !
सन्त शिरोमणी १००८ श्रीलोकानन्द स्वामी
“शास्त्र, साधना र सेवा — हाम्रो त्रिसूत्र”

नित्य स्वाध्याय व्यवस्था
“प्रतिदिन वेद, व्याकरण, ज्योतिष र धर्मशास्त्रको अनुशासित अध्ययन।”

योग साधना सत्र
“प्रातः काल योग, प्राणायाम र ध्यानमार्फत आत्मनियन्त्रणको अभ्यास।”

शुद्ध सात्त्विक भोजन
“आयुर्वेदिक सिद्धान्तअनुसार निर्मित पौष्टिक तथा ब्रह्मचारी भोजन।”

शास्त्रीय उच्चारण अभ्यास
“वेदमन्त्र, स्तोत्र र संस्कृत पाठहरूको शुद्ध उच्चारण तालिम।”

चारित्रिक विकास सत्र
“गुरु-शिष्य संवाद, नीति शिक्षा र व्यवहारिक अभ्यास।”

धार्मिक उत्सव सहभागिता
“गुरुकुलमा मनाइने धार्मिक पर्व र सांस्कृतिक कार्यक्रममा विद्यार्थीहरूको सक्रिय सहभागिता।”
“हामी आधुनिकताको छायाँमा परम्पराको तेज बचाउँदै, संस्कृतको मूल आत्मा र गुरु-शिष्य परम्परालाई जगेर्ना गर्ने पवित्र प्रयासमा समर्पित छौं।
- नित्य स्वाध्याय व्यवस्था
- योग साधना सत्र
- शुद्ध सात्त्विक भोजन
- शास्त्रीय उच्चारण अभ्यास
- संस्कारशाला क्रियाकलाप
- कला एवं संगीत अभ्यास
- धार्मिक उत्सव सहभागिता
सामान्य समय तालिका
🔸 “शिक्षा र संस्कारको समुचित समन्वय”
🔸 “परम्परा र आत्मानुशासनमा आधारित जीवनशैली”
🔸 “आधुनिकताको स्पर्शसहित वैदिक ज्ञान”
मार्गदर्शक/आशीर्वाद
गुरुकुललाई आर्थिक सहयोगको अनुरोध-
“धर्मार्थकाममोक्षाणां साधनं धर्म एव हि।”
(मनुस्मृति)
सनातन धर्मका चार पुरुषार्थहरू—धर्म, अर्थ, काम र मोक्ष—मा धर्म मूल हो। धर्मको रक्षा गर्ने माध्यम भनेकै वेद, शास्त्र र संस्कार शिक्षाको निरन्तरता हो, जसको मूल आधार नै गुरुकुल परम्परा हो।
- तस्मात् गुरुकुलं रक्ष्यम्।
गुरुकुलहरू वेदाध्ययन, संस्कार निर्माण, संस्कृत भाषा, यज्ञीय परम्परा, कर्मकाण्ड र सनातन मूल्यहरूको संरक्षण गर्ने पवित्र स्थल हुन्। यस्ता संस्थाहरूको संरक्षण र विकास गर्नु स्वयं धर्मको सेवा गर्नु हो।
⸻
🔹 गुरुकुलको सञ्चालन पूर्ण रूपमा दान र सहयोगमा आधारित छ।
🔹 भवन निर्माण, पुस्तक, भोजन, आवास, स्वास्थ्य आदि क्षेत्रमा तपाईंको आर्थिक, वस्तुगत वा सेवामूलक सहयोग आवश्यक छ।
🔹 सहयोग स्वरूप: मासिक/वार्षिक दान, पूजाको व्यवस्था, छात्रवृत्ति कोष, पुस्तकालय विकास, वा विशेष परियोजनाहरूमा सहभागी हुन सक्नुहुन्छ।
🕊 गुरुकुल एक “संस्कार निर्माण केन्द्र” हो, जहाँबाट सुसंस्कृत पिढी तयार हुन्छ।

“धर्मो रक्षति रक्षितः।”
गुरुकुलहरू आजको भौतिकतावादी युगमा नैतिकता, चरित्र, संस्कार र मूल्य शिक्षाको केन्द्र हुन्। यहाँ शिक्षार्थीहरूलाई निःशुल्क वा न्यूनतम शुल्कमा आवास, भोजन र शिक्षाको व्यवस्था गरिएको हुन्छ। यसले आर्थिक रूपमा कमजोर तर प्रतिभाशाली विद्यार्थीहरूलाई अवसर प्रदान गर्छ। समाजमा शिक्षित, अनुशासित, संस्कारी नागरिक निर्माण गर्नु भनेको नै समाजको भविष्य बलियो बनाउनु हो।